İhbar Tazminatına Kimler Hak Kazanabilir?

İş Kanunu kapsamında düzenlenen ihbar tazminatı, hem işçiyi hem de işvereni ilgilendirir. Çünkü ihbar tazminatını iki tarafta birbirine ödemekle yükümlüdür. İhbar tazminatımı almak isteyen bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi ile bir işyerinde çalışması ve işveren tarafından iş sözleşmesinin haksız olarak sonlandırılması şartı aranır. İşçi, iş sözleşmesini haklı ya da haksız sebeplerle kendisi sonlandırırsa ihbar tazminatı almaya hak kazanamaz. Aynı şekilde ihbar süresi içerisinde bildirim yapmadan işçinin işyerinden ayrılması durumunda işveren ihbar tazminatı alma hakkına sahip olur. Kısacası ihbar tazminatı hem işçinin, hem de işverenin alabileceği bir tazminat türüdür.

İhbar Tazminatı Süreleri Nelerdir?

İhbar tazminatı süreleri 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesinde belirlenmiştir. Bu madde gereğince işçi veya işveren iş sözleşmesini feshetmeden önce karşı tarafa bildirmek zorundadır. Bildirimin yazılı olarak yapılması gerekirken, ilgili madde gereğince ihbar süreleri şu şekildedir;

  - Aynı işyerinde 6 aydan beri çalışanlar için 2 hafta

  - Aynı işyerinde 6 ay ile 1,5 yıl arasında çalışanlar için 4 hafta

  - Aynı iş yerinde bir buçuk yıl 3 yıl arasında çalışanlar için 6 hafta

  - Aynı işyerinde 3 yıldan daha uzun süre çalışanlar için 8 hafta.

İhbar bildirim süresi olarak yukarıda belirtilen tarihler İş Kanunu gereğince uygulanmaktadır. İşçinin davranışına, performansına, işletmenin işin ya da işyerinin üzerine dayalı olarak iş sözleşmesini fesih etmek isteyen işveren, yukarıda belirtilen sürelere bağlı olarak çalışana bildirim yapmak zorundadır. Belirtilen süreler içerisinde yazılı olarak bildirimi yapılmaması halinde işveren tarafından işçiye bu süreye tekabül eden tutar, ihbar tazminatı olarak ödenir.

Diğer yandan iş akdinin çalışan tarafından feshedilmesi, deneme süresi içerisinde işveren tarafından fesih edilmesi halinde ise çalışana herhangi bir ihbar tazminatı ödenmez. Aynı bildirim süreleri çalışan tarafından haklı ya da haksız nedenlerle iş akdinin feshedilmesi durumunda da geçerlidir. Bu süre içerisinde işverene iş akdinin feshi ettiğini yazılı olarak bildirmeyen çalışan, işverene ihbar tazminatı ödemek zorundadır. Sözleşmesinin feshinin ihbarı kesinlikle yazılı olarak yapılmalıdır.

İşyerinin İflası Halinde İhbar Tazminatı

İhbar tazminatı hakkında işçi ve işverenler aslında çok fazla bilgi sahibi değil. Örneğin işyerinin iflas etmesi durumunda ihbar tazminatı ödenir mi sorusunun yanıtı merak ediliyor. İşveren iflas etmesi durumunda işçileri belirsiz süreli iş sözleşmeleri sona ermez. Ancak böyle durumlarda işçi haklı nedenlerle iş sözleşmesini fesih edemez. İşyerinin iflas etmesi durumunda işçinin haklarını iflas masası garanti altına alır. İşçi işine devam etmek için iflas masasından teminat isteyebilir. Ancak iflas masası bu teminatı veremezse, işçinin sözleşmeyi fesih hakkı doğar.

İflas masası bir işyerinin iflas etmesi durumunda işçinin alacaklarını ilk madde olarak tutar. Ancak çoğu zaman işçilerin hakkını karşılamak için iflas masasındaki para yeterli gelmez.

İşçi Yeni İş Bulursa İhbar Tazminatı Alabilir Mi?

İşverenler tarafından iş sözleşmelerinin süresine uyulmadan feshedildiği çok sık görülmektedir. Böyle durumlarda işçilere ihbar tazminatı alma hakkı doğar. Ancak başta da belirttiğimiz gibi ihbar tazminatı konusunda hem işçiler hem de işverenler çok az şey bilinmektedir. Belirli süre içerisinde bildirilmeyen iş sözleşmesinin feshi halinde ihbar tazminatı almaya hak kazanır. İşten çıkarıldığını bilen işçi kendisine yazılı bir bildirim yapılmadığı sürece başka iş bulmuş olsa bile ihbar tazminatı alabilir. Anayasal bir hak olan iş ve çalışma hürriyeti işçinin elinden alınabilir bir durum değildir. Bu nedenle işveren belirli süre içerisinde yazılı olarak bildirim yapmaması durumunda eski çalışanı başka bir iş bulmuş olsa bile ihbar tazminatını ödemekten kurtulamaz.

Belirli Süreli iş Sözleşmesi ile Çalışanlar İhbar Tazminatı Alabilir Mi?

İş Kanunu’na göre ihbar tazminatı alabilmek için belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışma şartı aranmaktadır. Belirli süreli iş sözleşmelerinde sözleşmenin biteceği tarihi taraflar tarafından zaten bilindiği için ihbar tazminatı söz konusu olmaz. Sadece belirsiz süreli iş sözleşmesi kapsamında çalışan işçiler ihbar tazminatı almaya hak kazanır. Ancak kısmi süreli iş sözleşmesi kapsamında çalışanların ihbar tazminatı alma hakkı bulunmaktadır. Bu sürecin bilinmemesi durumunda iş hukuku ile ilgilenen avukatlardan yardım alınabilir.

İhbar Tazminatında İspat Yükü Kime Aittir?

İhbar tazminatında ispat yükü işçilik davalarında çok tartışılan konuların başında gelir. Böyle davalarda ispat yükü olan taraf sorumluluğunu yerine getiremezse dava aleyhine sonuçlanır. İhbar tazminatında ise usulsüz fesih ile karşı karşıya kalan taraf, daha fazla mağduriyeti olduğunu iddia ediyorsa bunu ispatlamak zorundadır.

İhbar Sürelerini Arttırmak Mümkün Mü?

İhbar süreleri İş Kanunu'nda yukarıda belirtildiği gibi belirlenmiştir. Bu sürelerin artırılması ya da azaltılması mümkün değildir.

İhbar Tazminatında Zaman Aşımı

İhbar tazminatında zamanaşımı süresi 7036 sayılı iş mahkemeleri kanunu öncesinde 10 yıldı. Ancak ihbar tazminatı zamanaşımı süresi 7036 sayılı iş mahkemeleri kanunu ile birlikte 5 yıla indirildi. Yani 5 yıl içerisinde ödenmeyen ihbar tazminatları zaman aşımına uğruyor. Bu nedenle ihbar tazminatına hak kazanan tarafların işini takip etmesi ve bu süre içerisinde tazminatını alması gerekiyor.

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde işçi ihbar süresi boyunca hem çalışıp hem de kendine yeni bir iş arayabilir. İşçi kendine bir iş bulmuş olsa bile ihbar süresi boyunca daha iyi bir iş bulabilmek adına aramasına devam edebilir.