İşe İade Davası Kimler Açabilir?

İşçi hakları konusunda en önemliler arasına girebilecek işe iade davası bazı koşulların yerine getirilmesi durumunda açılabiliyor. Peki, işe iade davasını kimler açabilir? Hangi işçiler hangi durumlarda işe iade davasından faydalanabilir? Bugün sizlere işe iade davası hakkında detaylı bilgiler vereceğiz...

İşe iade davası açabilmek için çalışanların bazı koşulları yerine getirmesi gerekiyor. Belirli ya da belirsiz bir iş sözleşmesi olmayanlar işe iade davası açamıyor. Aynı zamanda işe iade davası açabilmek için bir kişinin çalıştığı işyerinde belli bir süre çalışmış olması daha sonra da işten kendi hatası olmadan çıkarılmış olması gerekiyor.

İşe İade Davası Nedir?

İşçilerin iş güvencesi kapsamında işten çıkarılmaları durumunda işe iade davası açma hakları bulunuyor. Öncelikle iş güvencesi nedir ondan bahsedelim. 30 veya daha fazla işçi çalıştıran yerlerde en az 6 ay çalışmış bulunan kişiler iş güvencesi kapsamına giriyor. Ancak yeraltında çalışan işçilerin durumu diğerlerinden biraz farklı oluyor. 11.09.2014 tarihinde yapılan değişiklikle birlikte yer altında çalışan işçilerin sadece bir gün bile 30 ve daha fazla işçinin çalıştığı yerler de çalışmış olmaları durumunda iş güvencesinden yararlanabiliyor. Dolayısıyla yeraltında çalışan işçilerden 6 ay kıdem şartı aranmıyor.

İşverenin birden fazla işyeri olması durumunda da bu işyerlerinde çalışan toplam sayı baz olarak alınıyor. Yani bir işçinin çalıştığı işyerinde 30 kişi olmasa bile işverenin başka iş yerlerinde toplam 30 kişi bulunması durumunda iş güvencesi kapsamına giriyor.

İşe iade davasında hak kazanmak için yukarıdaki şartların yanı sıra aynı zamanda işverenin haksız olarak çalışanı işten çıkarması gerekiyor. Haksızlığa uğradığını ve bunun dolayısıyla da işini kaybettiğini kanıtlayabilen işçiler, işe iade davası açabiliyor aynı zamanda bu davayı kazanabiliyor.

İşe İade Davası Açmanın Şartları

Haksız yere işten çıkarılan bir kişi iş güvencesi olan bir yerde çalışması durumunda işten çıkarıldığı tarih ve bunun kendisine tebliğ edildiği tarih farklı olması durumunda tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde dava açabilir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta 1 aylık dava açma süresinin kaçırılmamasıdır. İşten çıkarılan kişinin bu süreyi kaçırılması durumunda fesih kabul edilmiş sayılır ve dolayısıyla dava hakkı da kaybedilir.

Ayrıca işe iade davası açabilmek için dikkat edilmesi gereken diğer bir konu ise iş sözleşmesinin işveren tarafından fesih edilmiş olmasıdır. İş Kanunu’nda işçiyi koruyan bazı maddeler bulunmaktadır ve bunlardan biri de iş sözleşmesinin işveren tarafından fesih edilmesi durumunda işçinin işe iade davası açabilme hakkıdır. Ancak belirli sürelerde yapılan iş sözleşmelerinde sözleşmenin sona ermesi durumunda bu haktan yararlanmak ne yazık ki mümkün değildir. 

Aynı işyerinde 6 aylık kıdemi bulunan işçiler işveren tarafından sözleşmenin feshedilmesi durumunda mahkemeye başvurabilir ve işe iadelerini isteyebilirler. Aynı işverenin bir ve farklı işyerlerinde geçirdiğiniz toplam süre aynı zamanda bu 6 aylık kıdem süresi içerisinde kabul edilmektedir.

Süresiz iş sözleşmesine sahip olan işçiler kendilerine verilen süre içerisinde mahkemeye giderek işe iade davası açabilirler. İş sözleşmesinin feshinde kendilerine geçerli bir neden gösterilmemesinin yanı sıra işçiler, gösterilen sebebe de itiraz etme hakkına sahiptir.

İşe İade Davası Açma Süreci

Çalışanlar kendilerine bildirilen iş sözleşmesinin feshinde sebep gösterilmemesi ya da geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile bir ay içerisinde ikamet ettikleri ya da çalıştıkları yerdeki iş mahkemesine başvurarak işe iade davası açabilirler. Dava açılan yerde iş mahkemesinin olmaması durumunda asliye hukuk mahkemeleri de bu başvuruları kabul etmektedir. Ancak 1 aylık süre içerisinde başvuru yapılmaması durumunda mahkemeler başvuruları reddeder. 

İşçilerin açmış olduğu işe iade davasında fesih de geçerli bir sebep olduğunu ispat etme yükümlülüğü işverene aittir. İşveren eğer çalışanını ekonomik nedenlerden dolayı işten çıkarıyorsa mahkeme önünde küçülmeye gittiğini ispat etmek zorundadır. Seri muhakeme usulüne göre görülen işe iade davaları 2 ay içerisinde sonuçlandırılır. Mahkemenin verdiği kararın temyiz edilmesi durumunda bir ay içinde Yargıtay kesin kararını verir. İşveren geçerli sebep gösteremezse ve gösterilen sebebin mahkeme tarafından geçerli olduğu tespit edilemezse en son temyiz aşamasından sonra karar kesinleşir ve feshin geçersizliğine karar verilir.

İşe İade Davası Sonucunda Kazanılan Haklar

Mahkeme kararının kesinleşmesinin ardından işçiye tebligat gönderilmektedir. Tebligatın gelmesi ile birlikte işçi 10 gün içinde işe başlamak için işyerine başvuru yapmak zorundadır. İşçinin kendisine verilen süre içerisinde işverene başvuru yapmaması durumunda fesih geçerli sayılır. İşçinin başvuruyu 10 gün içerisinde tamamlanması durumunda ise mahkeme kararına göre bir ay içerisinde işveren işçiyi yeniden işe başlatmak zorundadır. İşverenin 1 ay içerisinde işçiyi yeniden işe almaması durumunda en az 4 ay, en çok 8 aylık ücretinin tazminat olarak ödenmesi yükümlülüğü işverene yüklenir.

Mahkemenin verdiği karar feshin geçersizliği yönünde olursa ödenecek olan bu tazminata iş güvencesi tazminatı adı verilmektedir. Aynı zamanda işçinin 10 gün içerisinde başvurulması ve işverenin 1 aylık süre içerisinde işçiyi yeniden işe almaması durumunda ise ikinci bir fesih işlemi olduğu kabul edilir. Bu sürenin sonunda işçinin alması gereken ücret hesap edilir ve tazminat bu ücret üzerinden ödenir. Aynı zamanda işçi mahkeme kararı kesinleşene kadar çalışmaması durumunda en fazla 4 aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarını da almaya hak kazanır.