Hangi İşverenlere Karşı İşe İade Davası Açılabilir?

İşçiler, çalıştığı kurum ya da kuruluştan haklı bir neden olmadığı halde işten çıkarılmaları durumunda işe iade davası açabilirler. Ancak işe iade davası bazı kurallara bağlı olarak açılmaktadır. Hangi işverenlere karşı hangi şartlarda işe iade davası açılır sorusunun yanıtı yazımızda…

İş ilişkisinde sürekliliğin ve istikrarın sağlanması amacıyla 4857 sayılı iş kanunu bazı maddeleri hüküm altına almıştır. İşverenin geçerli bir neden olmadan ya da herhangi bir neden göstermeden iş sözleşmesini feshetmesi halinde İş Kanunu’nun 21. maddesi gereğince işçiler mağduriyetlerini gidermek adına işe iade davası açabilirler. Kanunun bu maddesi gereğince işverenin uygun olmayan feshi geçersiz sayılır. Ancak bu davanın açılabilmesi için bazı şartlar gerekir. İsterseniz gelin, işe iade davasının şartları nelerdir, hangi işverene işe iade davası açılır detaylı olarak bakalım...

İşe İade Davası Hangi Şartlarda Açılır?

İşe iade davası açılabilmesi için koşullar, iş kanunu ile hüküm altına alınmıştır. Davanın açılabilmesi için öncelikle işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi kapsamında çalışıyor olması gerekir. Belirli süreli iş sözleşmesi kapsamında çalışan işçilerin ise iade davası hakkı bulunmamaktadır. 

Aynı zamanda haksız bir nedenle iş akdinin işveren tarafından fesih edilmesi diğer bir şarttır. İşverenin belirsiz süreli iş sözleşmesini tek taraflı olarak bir neden göstermeden ya da geçerli bir neden göstermeden fesih etmesi durumunda işçi mahkemeye başvurabilir.

İşçinin çalıştığı işyerinde ya da işverene ait diğer iş yerlerinde toplamda 30 ya da daha fazla işçi çalışıyor olması gerekir. 30 kişinin altında işçi çalıştıran işyerlerine işe iade davası açılamamaktadır.

İşçinin işe iade davası açılabilmesi için çalıştığı işyerinde en az 6 ay ödeme olması gerekir. Aynı işyerinde 6 aydan daha az süredir çalışanlar ise iade davası açamaz.

İşveren tarafından tek taraflı olarak yapılan fesih bildiriminin yazılı olarak yapılması ve fesih nedeninin açık ve kesin olarak belirtilmesi gerekir. İşçinin işyerinden kendi isteğiyle ayrılması durumunda işe iade davası açma hakkı bulunmaz.

İş akdinin feshi geçerli bir sebebe bağlı olmadan ya da herhangi bir sebep gösterilmeden yapılırsa işçinin işe iade davası açma hakkı bulunur. 4857 sayılı iş kanunu içerisinde iş akdinin hangi durumlarda feshedilebileceği yer almaktadır.

İşyerinde, işveren vekili sıfatıyla çalışan işçi alma ve çıkarma gibi yetkileri bulunan kişiler işe iade davası açamaz.

İşe İade Davası Hangi İşverenlere Açılır?

İşe iade davası açılabilmesi için işverenin belirsiz süreli iş sözleşmesini tek taraflı olarak ve geçerli bir sebep olmadan feshetmesi gerekir. Yani işveren, herhangi bir sebep göstermeden ya da gösterdiği sebep geçerli olmadan tek taraflı olarak iş sözleşmesini fesih ederse işçinin iş mahkemesine başvurarak işe iade davası açma hakkı bulunur. 

İş mahkemesi işçi tarafından açılan bu davayı 2 ay içerisinde karara bağlamak zorundadır. İş mahkemesi tarafından davanın karara bağlanması üzerine işçinin ya da işverenin temyiz hakkı bulunmaktadır. Yargıtay tarafından görülecek olan temiz davasının da süresi 1 ay olarak belirlenmiştir. Ancak birçok davada işe geri alma süreci bir yılı aşkın sürebilmektedir.

İşe İade Davası Ne Zaman Açılır?

İş akdinin fesih edilerek işçiye tebliğ edilmesinin ardından 1 ay süre içerisinde işçinin işe iade davası açma hakkı bulunmaktadır. İşverenin işçiye fesih bildirimini yazılı olarak yapma zorunluluğu vardır. Feshin geçersiz kılınması için yazılı olarak işçiye tebliğ edilmemesi bile yeterlidir. Aynı zamanda fesih işçinin performansı ve işyerindeki davranışları gibi nedenlerle yapılmışsa, işçinin savunması alınmadan iş sözleşmesi fesih edilirse mahkeme tarafından fesih geçersiz sayılır. Ancak işçi, işten çıkarıldıktan sonra bir ay içerisinde dava açmazsa iş akdinin feshini kabul etmiş sayılır.

İşe İade Davası Nereye Açılır?

İade davaları işyerinin ya da işçinin ikametgahının bulunduğu yerdeki iş mahkemelerine açılabilir. Ancak her yerde İş Mahkemesi bulunmayabilir. Kırsal kesimler gibi İş Mahkemesi bulunmayan yerlerde yaşayan işçiler işe iade davasını asliye hukuk mahkemesine açabilirler.

İşe İade Davasında Karar ve Sonuç

Yukarıda bahsedilen şartlara sahip olan işçiler işverene karşı işe iade davası açabilirler. İşçilerin iş feshinin geçersiz olduğunu iddia ederek mahkemeye başvurmaları davanın açılması için yeterlidir. fesih şartlarının geçerli olduğunu ispat etme sorumluluğu işverene aittir. İşverenin fesih in geçerliliğini ispat edilememesi durumunda mahkeme işçinin boşta geçirdiği süre kapsamında kaybettiği haklarının işveren tarafından ödenmesine hükmedebilir. İş Kanunu’nda buna iş güvencesi tazminatı denilmektedir.

Mahkeme tarafından verilen işe iade kararının kesinleşmesinden itibaren işçinin 10 gün içerisinde işverene başvuru yapması gerekir. İşçinin başvurusunun ardından işveren bir ay içerisinde yeniden işçiyi işe başlatmak zorundadır. İşveren işçiyi geri almak istemezse tazminatların tamamını ödemekle yükümlüdür. 

İşveren işçiyi yeniden işe başlaması ile geçen süreye olarak en fazla 4 aylık ücret tutarında tazminat ve diğer hatlara ödemekle yükümlüdür. 

Mahkemenin kararına uymayarak işverenin işçiyi işe başlatmaması durumunda 4 aylık ücret tutarında ki tazminatın yanı sıra, sosyal hakları ve 4 - 8 ay arasında iş güvencesi tazminatı ödeme zorunluğu vardır. 

İki tarafında yükümlülüklere iş kanunu gereğince belirlenmiştir. İşe iade davası devam ettiği süre boyunca işçinin hakları yine kanunla güvence altına alınır. Davanın sonuçlanmasının ardından her iki tarafta tebligat şartlarına uymak zorundadır.