Kendi İsteği ile Ayrılan İşçi İhbar Tazminatı Talep Edebilir Mi?

İşçiler, belirli bir süre çalıştıkları yerlerden istifa ettikten sonra yasal hak olarak görülen kıdem ve ihbar tazminatlarını talep edebilmektedir. Ancak bilindiği üzere ihbar tazminatı olarak dile getirilen tazminat türü işten istifa eden değil, belirli bir süre önceden haber verilmeden işten atılan kişiler için geçerli olan bir tazminattır. Bu nedenle kişiler kendi hür iradeleri ile işten ayrıldıktan sonra ihbar tazminatı isteyemezler. Daha detaylı açıklamak gerekirse makalemizin devamını okuyabilirsiniz. 

İhbar Tazminatı Nedir? 

İhbar tazminatı, bir iş yerinde çalışan çalışanların işten çıkmadan önce, işverenlerin ise çalışanlarını istenmeyen belli başlı durumlarda işten çıkarmadan önce çalışanın aynı iş yerindeki çalışma süresine bakarak karşılıklı birbirlerine haber verme süreleridir. Bu süreden önce haber vermeyen kişiler karşı tarafa belli miktarlarda ücret ödemesin yapmak zorunda kalabilirler. 

İhbar tazminatını vermemek için işten çıkmadan önce işverene haber verilmesi gereken süre ya da işverenin işçiyi işten çıkarmadan önce haber vermesi gereken süre işçinin ne kadar aynın iş yerinde çalıştığına bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. 

İhbar Tazminatı Neden Verilir? 

İhbar tazminatının iki taraflı olarak kişilere verilmesinin temel nedeni işveren ve işçi için farklı farklıdır. Bunları ayrı ayrı incelemek gerekirse: 

-Bir işçinin işten çıkmadan önce belirtilen sürede işverenine haber vermemesi durumunda ihbar tazminatı ödemesinin temel nedeni işverenin aynı pozisyon için uygun işçiyi anında bulamamasından kaynaklanır. Bu süreçte işyeri hem maddi hem de manevi zarar edebilir ve verimden düşebilir. Bu nedenle de işçiler çalışma sürelerine göre işten çıkmadan haber vermeli ve o süreç içerisinde işlerine aynı verimle devam etmelidir. 

-İşverenin ihbar tazminatı ödemesinin asıl nedeni her işçinin işten ayrıldığı gün yeni bir iş bulamamasından kaynaklanır. Yani; işçinin işten ayrıldıktan hemen sonra yeni bir iş bulana kadar geçen sürede oluşan açığını karşılaması için bir miktar tazminat vermekle yükümlüdür. Bu süreçte haber verildiğinde neden tazminat verilmediği sorusu sorulabilir. Bu sorunun cevabı işverenin işçiyi işten çıkarmadan belli bir süre önce haber vermesini o işçinin yeni iş arama süresi olarak adamasına dayatılır. 

İhbar Tazminatı Vermemek İçin Karşı Tarafa Haber Verilen Süre Ne Kadardır? 

İhbar tazminatı ödemek istemeyen çalışan ve işverenler birbirlerine belli bir süre içerisinde haber verirler. Bu haber çalışandan çalışana değişiklik göstermektedir. İhbar tazminatı için gruplar dörde ayrılır ve bu gruplardaki kişilerin karşı tarafa haber verme süresi çalışanın aynı işyerinde devamlı ve düzenli çalıştığı sürece bağlı olarak değişiklik gösterebilir. 

İlk Grup: Sıfır- Altı Aylık Çalışanlar 

İlk grubu altı ay ve daha az çalışan kişiler oluşturur. Bu kişilere göre işverenler işçileri işten çıkarmadan ya da işçilerin istifa etmeden en az iki hafta önce karşı tarafa bir haber vermesi gerekmektedir. Bu habere göre işçi kendine yeni bir iş, işveren de kendine yeni bir personel bulabilecektir. Bu gruba uyan kişilerin karşı tarafa haber veremeden anlaşmayı bozması durumunda iki haftalık maaşı tazminat olarak vermesi uygun görülür. 

İkinci Grup: Altı Ay- Bir Buçuk Yıllık Çalışanlar

İkinci gruba dahil olan çalışanların aynı iş yerinde devamlı ve düzenli bir şekilde çalışması altı ay ile bir buçuk yıl arasında olmalıdır. Bu kişiler ihbar tazminatı ödememek için işçi istifa etmeden, işveren de işçiyi işten çıkarmadan en az dört hafta önce karşı tarafa durumu bildirmelidir. Aksi halde kişilerin ödemesi gerekecek olan ihbar tazminatı dört haftalık maaşa denk gelmektedir. 

Üçüncü Grup: Bir Buçuk Yıl- Üç Yıl Arasında Çalışanlar 

Üçüncü gruba dahil olan kişiler aynı iş yerinde devamlı ve düzenli bir şekilde en az bir buçuk yıl ve en çok da üç yıl çalışmış olan işçilerdir. Bu işçilerden herhangi biri istifa etmeden ya da işverenlerden biri bu gruptaki işçisini işten çıkarmadan en az altı hafta önce karşı tarafa haber vermelidir. Bu haber süresi işçinin yeni bir iş ve işverenin de yeni bir personel bulmasına kapı aralayacaktır. Bu anlaşmaya uymayan işçi ya da işverenler karşı tarafa altı haftalık maaş ödemesi yapmak zorunda kalacaklardır. 

Dördüncü Grup: Üç Yıl Ve Üzerinde Bir Zamanda Çalışan Kişiler 

Dördüncü gruba mensup olan üyeler en uzun çalışan çalışma grubudur ve bu nedenle de haber verilmesi gereken hafta en fazla olan gruptur. Bu gruba mensup olan işçiler işten çıkmadan önce ya da işverenler işçileri işten çıkarmadan önce en az sekiz hafta önceden haber vermelidir. Anlaşmaya uymayan taraf karşı tarafa sekiz haftalık maaş kadar tazminat ödemekle yükümlüdür. 

İşten İsteyerek Çıkan Bir İşçi Neden İhbar Tazminatı Alamaz

İşten kendi isteği ile çıkan bir işçi belirtilen haber süreleri içinde işverenine haber vererek çıktıysa herhangi bir tazminat ödemez ancak işten kendi rızası ile çıktığı için de ihbar tazminatı almaya hak kazanamaz. İşten belirlenen sürede haber vermeden çıkan işçiler ise işverenleri talep ettiği zaman onlara karşı ihbar tazminatı ödemekle yükümlüdür. Burada her işçinin ödeyeceği tazminat miktarı çalıştığı süre ile orantılı olacak şekilde artacaktır. Ancak ne kadar çalışma süresi olursa olsun keyfi ayrılan işçi tazminat alamaz.