Kıdem Tazminatında Süre Hesabi Nasıl Yapılır ?

İş Kanunu kapsamında çalışmaya devam eden işçilerin haksız yere işten çıkarılma durumunda alabilecekleri tazminat türlerinden biridir kıdem tazminatıdır. Kıdem tazminatı işçinin sadece işten çıkarılması durumunda değil haklı bir sebeple işten çıkması durumunda daha işveren tarafından ödenmek zorundadır. Örneğin sürekli olarak gece vardiyasında çalıştırılan ya da haklarından mahrum bırakılan işçinin bunu işverenden talep etmesi ve kabul edilmemesi durumunda işçi işi bırakırsa haklı neden sayılır ve kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. Yani sadece işveren tarafından işten çıkarılan işçiler değil aynı zamanda haklı bir nedenden dolayı istifa eden işçilerde kıdem tazminatı alabilir. Peki, kıdem tazminatı suresi nasıl hesaplanır? Bu yazımızda kıdem tazminatı süre hesaplaması hakkında detaylı bilgiler vereceğiz...

Kıdem Tazminatı Nedir, Kimler Alabilir?

Aynı iş yerinde bir yıldan daha uzun süreli çalışanların iş akdinin işveren tarafından fesih edilmesi durumunda çalıştıkları süre için alacakları tazminata kıdem tazminatı adı verilir. Kıdem tazminatı almak için işçinin haklı bir sebeple istifa etmesi de yeterlidir. Örneğin bir işçi, çalışma şartlarının sağlığına zarar verdiğini kanıtlasa ve bu nedenle istifa ederse işveren tarafından kıdem tazminatı ödemek zorundadır. Zorunlu askerlik hizmeti nedeni ile işten ayrılmak zorunda olan erkekler ve evlilik nedeni ile işten ayrılan kadınlar da kıdem tazminatı alabilir. Kıdem tazminatının en önemli şartı aynı iş yerinde bir yıldan fazla süredir çalışıyor olmaktır.

Kıdem Tazminatı Almanın Şartları Nelerdir?

İş Kanunu'nun 24. maddesinde işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için yerine getirmesi gereken şartlar hüküm altına alınmıştır. Buna göre;

Sağlık sorunları nedeniyle işinden ayrılan işçiler kıdem tazminatı alabilir. İşçinin çalıştığı ortam sağlığı için tehlike arz ediyorsa ya da iş ortamında birinde veya işverende bulaşıcı hastalık bulunuyorsa işçi istifa edebilir ve kıdem tazminatı almaya hak kazanır. 

Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan durumlarda da işçi istifa ederek kıdem tazminatı talebinde bulunabilir. 

Çalışma ortamında zorlayıcı sebepler nedeniyle iş bir haftadan fazla durursa işveren tarafından işçiye karşı yetişebilecek olumsuz davranışlar ve zorlayıcı sebepler de işçinin kıdem tazminatı almasını sağlayan durumlardır.

İşverenin işçiyi haksız yere işten çıkarması kıdem tazminatının en önemli nedenlerinden biridir.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Çalıştıkları yerlerde devlet güvencesi altında bulunan ve aynı zamanda iş kanunu ile korunan işçiler işveren tarafından sözleşmelerinin feshedilmesi durumunda yasal haklarını arayarak kıdem tazminatı alabiliyorlar. Kıdem tazminatını almak için işçilerin bir yılı aşkın süredir aynı işyerinde çalışıyor olmaları gerekiyor. 

Kıdem tazminatı hesaplaması işçinin çalıştığı ve brüt maaşının çarpılması sonucu yapılıyor. Bir yılı aşkın süredir aynı işyerinde çalışanlar emeklilik ya da başka bir nedenle işten ayrılmaları durumunda işverenden kıdem tazminatı talep edebiliyor. Aynı şekilde iş sözleşmesinin işveren tarafından sonlandırılması durumunda daha işçiler kıdem tazminatını toplu olarak alıyor.

Kıdem tazminatı hesaplaması yapılırken işçinin çalıştığı her bir yıl için 30 günlük brüt ücret göz önünde bulunduruluyor. Yani işçi işyerinde 1 yıllık kıdemli ise 1 aylık brüt ücret tutarında tazminat alıyor. Bir yılın altında çalışma süresi bulunan işçiler ise ne yazık ki kıdem tazminatından yararlanamıyor. Brüt ücret hesaplanırken sosyal yardımlarda işçinin maaşına dahil ediliyor. Yani işçi yemek yardımı, kasa tazminatı, çocuk yardımı gibi ödemeleri kıdem tazminatı ile birlikte brüt ücret olarak alabiliyor.

Kıdem Tazminatı Taban ve Tavan Hesaplama

Kıdem tazminatı taban ve tavan hesaplama asgari ücret tutarına göre yapılıyor. Örneğin asgari ücretin 2020 lira olduğu 2019 yılında temmuz ayında yapılacak olan zamla birlikte brüt asgari ücret 2 bin 558 liraya yükselecek. Yani bu tarihten itibaren en düşük kıdem tazminatı rakamı 2 bin 558 liraya çıkacak. ışçilerin alabileceği en yüksek kıdem tazminatı izle 2019 yılında 6 bin 16 lira olacak.

Kıdem Tazminatı Neye Göre Hesaplanıyor

Kıdem tazminatı hesaplanırken işçinin aynı işyerinde çalıştığı süre göz önünde bulunduruluyor. İşveren tarafından her bir yıl için işçiye 30 günlük brüt ücret kıdem tazminatı olarak ödeniyor. İşçinin son aldığı brüt ücret üzerinden kıdem tazminatı hesabı gerçekleştiriliyor. Brüt ücretin içerisinde sadece işçinin maaşı eklenmiyor aynı zamanda yol yardımı yemek yardımı ve ikramiye gibi ödemelerde brüt maaş hesabına eklenerek kıdem tazminatı olarak işçiye ödeniyor. 

İstifa Edenler Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?

Kıdem tazminatı sadece iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız bir nedenle fesih edilmesi durumunda değil aynı zamanda haklı bir sebeple işçinin istifa etmesi durumunda da veriliyor. Yukarıda belirttiğimiz gibi iş kanuna göre bazı haklı nedenler halinde işçi işverenden kıdem tazminatı talep edebiliyor. Bunların başında ise askerlik ve evlilik geliyor. Askerlik yaşına gelmiş olan erkek çalışanlar zorunlu askerlik hizmeti nedeniyle işyerinden istifa etmek zorunda kalmaları durumunda kıdem tazminatı alabiliyor. Evlenen kadınlar da bu nedenle istifa etmeleri halinde kıdem tazminatı talep edebiliyor.

Kıdem tazminatı hakkı doğan işçiler önce işverene başvuru yaparak bu haklarını talep edebiliyor. Ancak işveren tarafından bu talebinin kabul edilmemesi durumunda çalışanlar 30 gün içerisinde arabulucuya başvurarak kıdem tazminatını isteyebiliyor. İşçi ve işveren arasındaki anlaşmazlığın arabulucu tarafından da çözülememesi durumunda işçi iş mahkemesine başvurarak yasal haklarını talep edebiliyor. Ancak mahkemeye başvurmak için 30 gün şartını unutmamak ve zamanında başvuru yapmak gerekiyor.