Taşeron kelimesi Fransızca’dan dilimize geçmiş olan ve “tacheron” anlamına gelen bir kelimedir. Taşeron firma genellikle proje bazlı olarak projede ki belirli bir görevi yerine getirmek amacı ile genel firma tarafından tutulan firmaya verilen isimdir. Örnek verilecek olursa; bir inşaat işinde genellikle evlerin elektrik tesisatı, doğrama ve su tesisatı ayrı ayrı şirketler tarafından yapılmaktadır. Bu işleri ayrı ayrı yapan her bir firmaya ise taşeron firma adı verilir. Ana firma işi kendisi üstlenmeden başka firmalara kiralar gibi devreder ve bu sayede yapılacak olan o iş başka firma tarafından yapılarak ana firmaya belli bir ücret karşılığında teslim edilir. Bu firmalara tali iş veren, alt iş veren, alt işletici ve alt ısmarlanan gibi isimler de verilmektedir. Bunun yanı sıra askeri alanda yemek işleri de genellikle farklı firmalar aracılığı ile yapılmaktadır. Bu firmalara da taşeron firma adı verilir. Bunun yanı sıra bu firmalarda yani taşeron firmalarda çalışan kişilere ise taşeron işçi adı verilmektedir.

Yukarıda detaylı olarak bahsedildiği üzere, taşeron firmalar ana firmaların yanı sıra herhangi bir iş için ayrıca tutulan ve kiralama yöntemi gibi bir işi yaparak yapılan işin ücreti karşılığında bu işi teslim eden firmalara verilen isimdir. Bu firmalar birçok sektörde varlığını devam ettirmekle birlikte, geçmişte her ne kadar son derece az olsalar da günümüzde taşeron firmalar ve taşeron işçiler oldukça artmış ve her alanda karşımıza çıkmaktadır. Bu firmalar bünyelerinde birçok işçi çalıştırmakta ve birçok işçiye proje bazlı olarak istihdam sağlamaktadır. Her ne kadar taşeron deyince kötü ve küçümsenen bir tavır sergilense de oldukça fazla insana istihdam sağlamasından kaynaklı olarak da birçok sektörün vazgeçilmezi konumuna gelmişlerdir. Bu sayede her sektörde ana firmalar tarafından aranan ve birçok farklı iş yaptırılan firmalar olan taşeron firmalar aynı zamanda bir ana firmanın yan firması olarak da karşımıza çıkmaktadır. Bazı ana firmalar yabancı taşeronlara güvenmemesinden kaynaklı olarak kendi bünyesinde taşeron bir firma kurar ve işlerini kendisi yürütür.

Taşeron İşçi Nedir?

Taşeron işçi, taşeron firmaların istihdam ettikleri işçilerdir. Bu işçiler genellikle proje bazlı çalışmaktadır. Taşeron firmalar ana firmalardan herhangi bir iş almaları durumunda, bünyesinde barındırdıkları ya da daha sonradan edindikleri işçileri yeni almış oldukları bu işin içerisine dahil ederek, bu kişilerin çalışmalarını ve bununla birlikte istihdam edilmelerini sağlamaktadır. Bu işçiler günümüzde bilindiğinden daha fazladır. Öyle ki neredeyse Türkiye sınırlarındaki çalışacak yaşta olan insanların yüzde 20’si taşeron işçidir. Bu işçilerin varlığının bu kadar fazla olması da taşeron firmaların ne kadar çok insanı istihdam ettiğinin göstergesidir. Günümüzde bu insanlar birçok farklı sektörde birçok farklı şekilde taşeron firmalar tarafından çalıştırılmaktadır. Bu işçilerin bu kadar fazla çalıştırılması ve tercih edilmesinin temel sebebi ise genellikle ana firmaların işçilerin sigorta ya da sosyal imkanlar ve benzeri birçok şeyden kurtulmak istemesinden kaynaklanmaktadır.

Şirketlerin daha fazla kar gütme amacı ile bünyelerinde çalıştırdıkları taşeron işçiler. Bundan dolayı birçok haklarından mahrum bırakılmakta ve bundan da oldukça şikayetçidirler. Her ne kadar gelişen dünya ile insanlar bilinçlense de taşeron işçilerin yaşadıkları bu durum tam anlamı ile tanımlanmamış ve göz ardı edilmektedir. Bu insanların birçok hakları sırf daha fazla kar edebilmek amacı ile bir kenara atılmaktadır. Örnek verilecek olursa, ana firma 500 kişilik bir yemek hizmeti için farklı bir firma ile anlaşmaktadır. Normalde 500 kişilik bir yemeği yaklaşık olarak 10 kişi yapmaktadır. Asgari ücret üzerinden hesaplandığında bu kişilerin ana firmaya maliyeti 15 bin TL civarında olacaktır fakat ana firma bu olayı taşeron bir firmaya verdiği için taşeron firma daha az kişi ile aynı işi halletmeye çalışır ve bu kişilerin maliyeti ise 5-6 bin TL’ye kadar düşebilir.

Taşeron İşçilerin Hakları

Öncelikle taşeron işçiler üzerindeki hak ihlallerinden bahsedelim. Çalışma şartları gerekli kanunlar çerçevesinde belirlenmiş olmasına rağmen taşeron firmalar için çalışma saatleri sadece kâğıt üzerindedir. Bundan dolayı normalde 8 ya da 10 saat çalışması gereken işçiler daha uzun süreler çalıştırılmaktadır. Bunun yanı sıra bu durumlarda her ne kadar devlet dairelerinde fazla mesai ücretleri alınsa da taşeron firmalarda bu durum tamamıyla patronun isteğine bırakılmıştır. Bunun yanı sıra tazminat alabilmek için aynı iş yerinde belli bir süre çalışmak gerekir. Taşeron firmalar tazminat ödememek için bu süre dolmadan işçileri işten çıkarabilir.

Bütün bunlarla birlikte, taşeron işçilerin bilmedikleri birçok hakları vardır. Bu haklarının başında ise bu işçilerden sadece taşeron firmanın değil aynı zamanda ana firmanın da sorumlu olmasıdır. Yani işçi herhangi bir durumda sadece taşeron firmaya değil aynı zamanda ana firmaya da hak başvurusu yapabilir. Kanunlar çerçevesinde sağlanmış bu hak işçiler için oldukça önemli bir koruma sağlamaktadır. Bazı durumlarda ise işçiden sadece taşeron firma sorumludur. Özellikle işe iade talebinde işçiden sorumlu olan firma taşeron firmadır. Bunun sebebi ise işçiyi çalıştıran firmanın ve onu işten çıkaran firmanın taşeron firma olması ve bu talebi yerine getirecek firmanın da yine taşeron firma olmasıdır. Bütün bu anlattıklarımız göz önüne alındığında her ne kadar birçok insanı istihdam etseler de aynı zamanda bu insanların yaşadıkları hak ihlalleri de ortadadır.